تور مسافرتی: طبسی ها در دوران ساسانیان خانه هایی را در دل صخره ها ساخته اند كه یا محل نگهداری آذوقه بوده و یا همزمان برای پنهان شدن از تجاوز دشمن و سركوب آن مورد استفاده قرار می گرفته است.

به گزارش تور مسافرتی به نقل از مهر، شهر طبس شگفتی های زیادی دارد از شكاف زمین و تولید جاذبه های گردشگری و طبیعی و زمین شناسی كه این شهر را به بهشت زمین شناسان تبدیل نموده است تا اتفاقات تاریخی كه برای آن تا همین دوران معاصر هم بوجود آمده و این شهر را خاص كرده و شهرت بخشیده است.
یكی از شگفتی های این شهر از استان خراسان جنوبی كه تا مدتی پیش جزو استان یزد بود، وجود خانه هایی در دل صخره است كه به احتمال زیاد برای دفاع و یا پنهان شدن از دشمن مورد استفاده قرار می گرفته است و تنها مردمانی كه این خانه ها را ساخته اند می توانستند خویش را به آن رسانده و در آن زندگی كنند. تا جایی كه رد پای چگونگی زندگی آنها در این خانه ها هنوز وجود دارد.
در میانه كال سردر درست در جایی كه زمین شكافته شده، رودی در این میان جاری است و از صخره های آن آب های كوه روان است و این آبها ردپای سبزی را از خود به جا گذاشته اند، می توان خانه هایی را پیدا كرد كه در دل صخره ها و در فاصله نه تا دوازده متری از سطح رودخانه ای كه در خیلی از اوقات كم عمق است قرار گرفته است. بلندی این خانه ها به علت پایین رفتن سطح رودخانه است و دیدن آنها بسیار مشكل.
برخی از افراد كه تصور می كردند می توانند در این خانه ها ردی از خوشبختی پیدا كنند، با لوازم حفاری غیر مجاز وارد این خانه ها می شدند آنهم تنها با استفاده از لبه باریكی كه در كمر كوه قرار داشته است. این خانه ها در دل كوه كنده شده اند تا شاید پناهی برای فرار از دشمن باشد یا محلی برای آذوقه سالیانه. بعضی از این خانه ها چاه آب هم داشته اند. برخی تصور می كنند كه این خانه ها محلی برای عبادتگاه بوده و یا محلی برای پنهان شدن از دشمن و سركوب آنها از بالای خانه. جایی كه كسی جز خودشان نمی توانستند از آن بالا بروند. چون كه این خانه ها درست در سینه كش صخره واقع شده اند.

یعقوب دانشدوست در كتاب طبس؛ شهری كه بود درباره خانه های گبری می نویسد: تراش دادن كوه با این شكل و قوس ها تنها به وسیله كسانی می تواند صورت بگیرد كه در فرهنگشان و در ذهن و تجربه های دیداری شان به این نوع قوس خو گرفته باشند و این كسان جز مردم عهد ساسانی نمی توانند باشند و یا مردم اوایل دوران اسلامی كه فرهنگ زمان ساسانی را در وجود خود دارند. این استدلال یك نقطه اتكا برای تعیین زمان تولید این خانه است. مرود دیگر نامیده شدن این بناهای كنده شده در دل كوه به خانه گبر است. با عنایت به این كه بعد از اسلام زرتشتیان را گبر می گفتند می تواند دلیلی باشد بر ساختن و مورد استفاده قرار دادن این خانه به وسیله زرتشتیان یا آخرین مقاومت كنندگان در برابر حمله اعراب مسلمان كه در سالهای ابتدای دوران اسلامی می زیسته اند.
در خانه های گبری راهرو و دالان ها و طاقچه هایی هم بوجود آمده كه بلندی دالان ها به دو متر هم می رسد. در بعضی از اتاق ها غیر از طاقچه پستوهایی هم وجود دارد كه احیانا برای نگهداری آذوقه از آن استفاده می شده است با این وجود هنوز هیچ دیرینه شناسی روی خانه های گبری كار نكرده است. اما حفاران غیر مجاز و آنها كه تصور می كنند حفاری در این خانه ها آنها را به گنج می رساند زودتر از كارشناسان میراث فرهنگی دست به كار شده اند.
برخی از این خانه ها را می توان در كال یا دره جنی پیدا كرد اما تعداد بیشتری از آنها در كال سردر هست. با این وجود خانه های گبری كال جنی به ثبت ملی رسیده اند و در پرونده آنها خانه های گبری كال سردر هم وجود دارد.