تور مسافرتی: تور مسافرتی: در کوچه ای خاموش در دل محله خیاوان تبریز، خانه ای به نام باقرخان، سردار ملی مشروطه اینروزها میان خاک و آجر و سقف های فرو ریخته کم کم جان می سپارد.
خبرگزاری مهر -گروه استان ها: در قلب محله تاریخی خیاوان تبریز، در کوچه ای باریک و آرام به نام «سالار دربندی»، خانه ای وجود دارد که سنگ به سنگ آن روایت گر روزهای خون و فریاد است؛ خانه ای که منتسب به باقرخان، سردار نام آشنای مشروطه خواه است و اینروزها با سقف فرو ریخته و دیوارهای شکسته اش، بی صدا فریاد می زند.
خانه ای که سال ۱۳۹۹ در لیست آثار ملی ثبت گردید، اما بازهم در پیچ وخم بی عملی، اختلاف وراث و نبود عزم جدی، رو به زوال می رود؛ همانطور که شاید قسمتی از هویت تبریز، کم کم در سکوتی تلخ فرو می پاشد.
قدم که در کوچه می گذاری، سکوت سنگینی تو را در بر می گیرد. روبه رو، دروازه ای کهنه با قفلی زنگ زده، خانه ای را پنهان می کند که روزگاری سنگرش جنگ بود و امروز، سنگ قبری خاموش بر تاریخ. خانه ای بزرگ به وسعت چهار هزار و ۶۰۰ متر مربع، اما خالی از هر صدا، جز صدای ریزش. سقف ها یکی یکی فرو ریخته اند و دیوارها ترک برداشته اند. انگار زمان، جنگ را از یاد نبرده، اما ما چرا فراموش کرده ایم؟
خانه قهرمان، بی قهرمان
مانده است
انه منتسب به باقرخان، در سال ۱۳۹۹ به ثبت آثار ملی رسید، اما هنوز نه تملک آن کامل و نه طرحی برای احیا اجرائی شده است. آن گونه که معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی آذربایجان شرقی در گفتگو با خبرنگار مهر می گوید: ماجرا از مصوبه ای در مسافرت استانی هیات دولت در سال ۱۴۰۱ شروع شد؛ جایی که قرار شد شهرداری تبریز و میراث فرهنگی هرکدام نیمی از بودجه لازم را برای تملک خانه پرداخت کنند.
اما از مصوبه تا عمل، راه درازی ست. باقرخان، سردار مشروطه، با قشون شاه جنگید، اما خانه اش امروز گرفتار قشون وراث و اختلافات حقوقی است. بگفته مسئولان، تنها حدود ۵۰ درصد ملک تملک شده و باقی، در گرو امضاهایی است که نمی خواهند پای توافقی بنشینند.
در همان حال که میان خرابه های خانه قدم می زدم، به پنجره ای شکسته رسیدم؛ قاب چوبی پوسیده ای که زمانی شاید، باقرخان از آن به خیابان نگریسته بود. این جا فقط یک خانه نیست؛ سند زنده تاریخ تبریز است، یادگاری از نبرد، از مقاومت، از مشروطه.
خانه های تاریخی، دیوار نیستند؛ حافظه اند. اگر یکی شان فرو بریزد، قسمتی از حافظه ما هم فرو می ریزد. اگر این خانه به سرنوشت سایر خانه های فراموش شده گرفتار شود، چگونه می توانیم به نسل بعد بگوییم که باقرخان کیست؟ که خیاوان چه بود؟ که تبریز چگونه ایستاد؟
این خانه بااینکه شاید سکونتگاه شخصی سردار نبوده، اما همانطور که محققان می گویند، در مرکز جبهه خیاوان و قلب مبارزه مشروطه خواهان قرار داشته است. جایی که فرماندهی می شد، تصمیم گرفته می شد، ایستادگی شکل می گرفت. اینجا مکان رویداد است، مکان تاریخ.
تعداد بالای وراث؛ مشکل اصلی بلاتکلیفی این بنا
وحید نواداد، معاون میراث فرهنگی آذربایجان شرقی، در گفت و گو با خبرنگاران، خانه منتسب به باقرخان را از مصوبات دور اول سفر هیات دولت به استان در خرداد ۱۴۰۱ دانست و اظهار داشت: بر طبق این مصوبه، اعتبار ضروری جهت تملک خانه بصورت مساوی بین شهرداری تبریز و میراث فرهنگی اختصاص یافت. ما بلا فاصله کار را شروع کردیم و حدود ۵۰ درصد تملک انجام شده، اما چون تعداد وراث بالاست و برخی با قیمت توافقی سال ۱۴۰۱ کنار نیامده اند، موضوع هنوز به نتیجه غائی نرسیده است.
نواداد با اعلان اینکه سهم میراث فرهنگی ۹۰۰ میلیاردریال بوده که پرداخت شده است، اضافه کرد: تملک تنها قسمتی از مسیر است؛ مرمت و احیای بنا بمراتب پیچیده تر است و نیاز به کار فنی، دقیق و بدون لطمه به سازه اصلی دارد. بمحض حل کامل مسئله مالکیت، مطالعات فنی و بازسازی شروع خواهد شد.
از سوی دیگر، الناز سیاسی مقدم، مسئول پروژه های مرمتی شهرداری منطقه هشت تبریز، نیز مشکل اصلی را اختلافات حقوقی با مالکان دانست و اظهار داشت: وراث توقعاتی خارج از توان و عرف دارند. تا آن زمان که همه مجموعه آزادسازی نشود، هیچ طرح مرمتی نمی تواند اجرائی شود. با اینحال شهرداری حتی مشاور مرمت نیز معرفی کرده و مطالعات اولیه همچون لطمه شناسی و محوطه سازی را درنظر گرفته است.
وی با اشاره به وضعیت نابسامان بنا اضافه کرد: بر طبق برآورد کارشناسان، بالاتر از ۹۰ درصد خانه از بین رفته، اما چون اسکلت بنا باقیمانده، هنوز می توان بر طبق نقشه ها و تصاویر تاریخی، احیا را ممکن دانست.
پایان باز برای خانه ای که هنوز نجاتش ممکن است
روایت این خانه، هنوز می تواند پایانی دیگر داشته باشد؛ اگر میراث فرهنگی و شهرداری اراده ای مشترک بیابند، اگر وراث تن به توافق دهند، اگر ما نخواهیم شاهد فروپاشی کامل یک هویت باشیم.
خانه باقرخان، همچون خود او، منتظر است. منتظر دستانی که این دفعه بجای اسلحه، با نقشه های مرمت و اراده ای ملی، از تاریخ دفاع کنند. صدای مشروطه هنوز در خیاوان می پیچد. بگذاریم این صدا خاموش نشود.
منبع: ftour.ir
