به گزارش تور مسافرتی به نقل از مهر، محسن میر مدیر مجموعه کاخ سعدآباد در نشستی صمیمی در گفتگو با خبرنگاران بیان کرد: در سعدآباد ۱۵۰ هزار قلم اموال ثبت شده در دفاتر دارایی وجود دارد که سالیان سال هیچ گونه تغییر، تحول و ساماندهی در آنها انجام نشده بود. تنها می دانستیم در مخزن اموالی داریم اما این که باردیگر بررسی نماییم و ببینیم چه تغییر و تحولاتی روی داده، اتفاق نیفتاده بود. ولی جنگ ۱۲ روزه موجب شد؛ موزه ها توسط امنای اموال و کارشناسان ساماندهی شوند. وی ادامه داد: بعد از گذشت حدود ۴۰ سال، این دفاتر برای بار اول باز و باردیگر بررسی گردید. نکته مهم این بود که اموال در دفاتر ثبت شده بودند، اما در سامانه جام وزارت میراث فرهنگی ثبت نبودند. از ۱۵۰ هزار قلم، حدود ۱۰ هزار یا ۸ هزار قلم در سامانه جام ثبت شده بود، آن هم نه بصورت کامل؛ برای اینکه مراحل ثبت پنج گام دارد و اغلب در گام اول یعنی مرحله ویرایش متوقف مانده بودند.
مدیر مجموعه سعدآباد توضیح داد: تعطیلی موزه ها، بهترین فرصت برای حفاظت آثار، بررسی وضعیت و نیازهای مرمتی آنها و همین طور ثبت و ضبط شان بود. از زمان جنگ تا پایان شهریور در طول مدت سه ماه، همکاران کاخ سعدآباد تمام اموال را ساماندهی و در سامانه جام ثبت کردند. وی اظهار داشت: نمونه چنین کاری در کشور وجود ندارد ازاین رو پایان ثبت اموال در سامانه جام را جشن گرفتیم. حالا می توانیم بگوییم همه اموال به صورت کامل در جام ثبت گردید. جالب اینجا بود که کارشناسان قبل از این از نزدیک با برخی اموال مواجه نشده و شناسنامه اموال را بررسی نکرده بودند ولی در این روند تازه مشخص شد چه اشیایی در سعدآباد وجود دارد و تاریخچه هرکدام چیست؛ موضوعی که خودش نوعی مسیر روایتگری برای کارشناسان بود. او همینطور به شایعات در ارتباط با موزه ظروف اشاره نمود و اظهار داشت: شایعاتی در رابطه با اشیای موزه مطرح بود؛ حتی مکاتباتی با دیوان محاسبات و سازمان بازرسی انجام شده بود، اما واقعیت آن مشخص نبود. ساماندهی اخیر تمام شایعات را برطرف کرد و مشخص شد هیچ اثری گم یا دزدی نشده است بلکه همه اموال دارای صورت جلسه هستند. برخی آثار از یک موزه به موزه ای دیگر یا از یک کاخ به کاخ دیگری که زیر نظر میراث است منتقل شده بودند. وی اضافه کرد: حال همه چیز شفاف شده است و نامه دیوان محاسبات، دیگر تکرار نشد. حسابرسی اموال هم زمان انجام شد و حس بی اعتمادی ناشی از شایعات مرتفع شد. اما این دفعه همه این موارد باردیگر به ثبت رسید و ساماندهی انجام شده آن قدر مزیت داشت که وزارت میراث فرهنگی اعلام نمود تمام مشکلات اموال و سامانه حل شده است. رییس کاخ سعدآباد، در توضیح روند ثبت اموال فرهنگی و تاریخی مجموعه اظهار کرد: نماینده های مجلس می گفتند این اموال را ثبت نمی کنید؛ مگر می شود؟ آن چه گفته می شود ثبت نشده، در ارتباط با ثبت سامانه جام است. اشکالی هم مطرح نمودند بر مبنای این که یکی از مدیران وزارت خانه نامه ای زده که اموال فقط در سامانه جام ثبت گردد و دفاتر کنار گذاشته شود؛ این هم برداشت اشتباهی بود. چون هدف این بود که همزمان با ثبت دفاتر دارایی، ثبت در سامانه جام نیز صورت گیرد. ما در مجلس ثابت کردیم که دفاتر دارایی وجود دارد و نامه مزبور تنها سفارش کرده بود که همزمان ثبت الکترونیکی هم صورت گیرد. آیا ما اشتباه کردیم که هر دو کار را پیش بردیم؟ حال هم دفاتر فیزیکی داریم و هم اطلاعات الکترونیکی. وی در رابطه با ضرورت اطلاعات دیجیتال توضیح داد: در گذشته اگر می خواستید نمایشگاهی بطورمثال از آثار قهوه خانه ای برپا کنید، نامه می زدید به موزه ها که چه کسی اثر دارد بفرستد؛ چون همه ثبت دفتری بود، کسی معرفی نمی کرد و کاری پیش نمی رفت. امروز در سیستم سرچ می کنید و مشخص می شود کدام موزه ها آثار قهوه خانه ای دارند و آثارشان را به اشتراک می گذارند. میر اضافه کرد: دفاتر دارایی در گذشته اغلب ناخوانا و کمرنگ بودند. ما دفاتری را که در وزارت اقتصاد یا اداره کل موزه ها بود قرض گرفتیم و دفاتر خودمان را اصلاح کردیم. وی در رابطه با تعطیلی موقت موزه هنرهای زیبا اظهار داشت: این موزه تنها موزه ای است که درحال حاضر فعال نیست؛ برای اینکه سقف شیروانی و سرویسهای بهداشتی احتیاج به مرمت داشت. حال کار ادامه دارد و بمحض اتمام، موزه فعال می شود.
مخزن بزرگ سعدآباد درحال ساخت است
میر اظهار داشت: قبل از انقلاب سعدآباد و نیاوران محل زندگی بودند و مخزن مناسب نداشتند؛ زیرزمین کاخ ها را مخزن می کردند که به علت مجاورت با رودخانه، رطوبت به مخزن منتقل می شد و طبیعی بود که طی سالیان آثار لطمه های جزئی ببینند. ما رطوبت مخازن را کنترل و برخی را استانداردسازی کردیم. وی اظهار داشت: هم اینک با دستور وزیر، راه اندازی یک مخزن امن مرکزی بزرگ در سعدآباد شروع شده است. مطالعات و برآورد مالی انجام شده و وزارت خانه برای تامین بودجه از سازمان برنامه و بودجه اقدام نموده است. این مخزن سه طبقه در زیرزمین پیش بینی شده و پروژه به زودی شروع خواهد شد. رییس کاخ سعدآباد، ضمن اشاره به سابقه مشکلات مخزن مرکزی مجموعه بیان کرد: موضوع مخزن امن سال ها قبل در جریان جنگ مطرح شده بود و بااینکه پیشتر سازوکار مشخصی برای آن وجود داشت، اما نهادی همراهی لازم را نداشت. حال با دستور وزیر به معاونت میراث، فرایند راه اندازی یک مخزن امن مرکزی بزرگ در سعدآباد شروع شده است؛ پروژه ای که مطالعات آن پنج ماه پیش به پایان رسیده، برآورد مالی انجام شده و وزارت خانه تامین بودجه را از سازمان برنامه و بودجه پیگیری کرده و مقرر است به زودی اعتبارات لازم اختصاص یابد. وی اظهار داشت: در سعدآباد ۱۵۰ هزار شیء ثبت شده وجود داشته که تنها ۲۰ هزار شیء در معرض نمایش قرار گرفته و مابقی در مخازن غیراستاندارد نگهداری می شدند و لطمه می دیدند. وی گزارش داد: در دفترچه عملکرد، مرمت ۲۰۰ اثر ثبت شده ولی در واقع ۲ هزار اثر نیازمند مرمت است. بخش زیادی از این مرمت ها توسط نیروی متخصص مجموعه و تیم مرمت، بدون هزینه اضافی انجام شده است. در عین حال وزارت خانه اعلام نموده است که ابتدا باید لطمه شناسی دقیق انجام و سپس درخواست بودجه ارایه شود؛ فرآیندی که طی شده و هر ماه قسمتی از بودجه برای مرمت آثار اختصاص می یابد. میر تاکید کرد که با وجود توانایی بالای مرمت کاران سعدآباد، ظرفیت مرمت سالیانه محدود است و از میان ۵ هزار اثر، تنها بخش کمی امکان مرمت سالانه دارد. گذر زمان لطمه ها را بیشتر می کند و بنابراین روند لطمه شناسی و بودجه گذاری برای برون سپاری قسمتی از کار انجام شده و این آثار وارد کارگاه خواهند شد. میر به وضعیت موزه اسناد نیز اشاره نمود و خاطرنشان کرد که این موزه موقع ورود تیم مدیریتی جدید بسته بود. با پیگیری ها، حضور باردیگر خانم تاج بخش در موزه ممکن شد و او بار دیگر مجموعه را شناسایی و طبقه بندی کرد؛ کاری که سال ها پیش یک مرتبه انجام داده بود، اما به علت آشفتگی ایجادشده مجبور شد باردیگر در مدت یک سال همه مراحل را تکرار کند. در جریان ساماندهی این مجموعه، اسناد در ارتباط با حدود ۷۰ هزار برگ شناسایی شده و با اضافه شدن آنها به ۱۵۰ هزار شیء پیشین، مجموع اموال به ۲۲۰ هزار شیء رسیده است. روند فعلی شامل دسته بندی موضوعی، اسکن و گندزدایی آثار است. میر اعلام نمود که تفاهمی با کتابخانه ملی درحال غائی شدن است، برای اینکه کتابخانه ملی توان و تجهیزات موردنیاز برای پشتیبانی از فرایندهای اسکن، طبقه بندی و حفاظت را دارد. پژوهشگاه نیز قرار بود در قسمتهایی از مرمت و مطالعات مشارکت کند، اما همکاری از سوی آنها به نتیجه نرسید؛ موضوعی که ناشی از محدودیت توان و بودجه پژوهشگاه در مقیاس ملی است. در چنین شرایطی ناچارند برای تامین منابع مورد نیاز مطالعات و مرمت آثار و بنا، مستقل از دستگاه های دیگر پیگیری و بودجه جذب نمایند. میر توضیح داد که کارمندان و مدیران مجموعه چندمهارته فعالیت می نمایند و خیلی از پروژه های مهم با اتکا به توان داخلی و با همان بودجه محدود محقق شده، هرچند این تلاش ها کمتر جایی ثبت می شود.
انتقال کاخ فریده به وزارت میراث فرهنگی
وی در رابطه با موزه قرآن نیز توضیح داد که مالکیت آن در گذشته با ریاست جمهوری بوده و حدود ۲۰ سال پیش وضعیت به شکلی بوده که میراث فرهنگی بعنوان مستأجر در آن فعالیت می کرد؛ وضعیتی مشابه اما معکوس نسبت به سعدآباد که در آن ریاست جمهوری بهره بردار ساختمان هاست. موزه قرآن در محدوده پاستور و در پهنه حفاظتی ریاست جمهوری قرار داشت و مسیرهای امنیتی و گیت های ورودی سبب شده بود بازدیدکنندگان خیلی از ادامه مسیر منصرف شوند. تغییر کاربری و خروج موزه قرآن از آن محدوده تصمیم گیری شد و در ازای آن ساختمانی در رشت به وزارت میراث بازگردانده شد و همین طور کاخ فریده دیبا به سعدآباد واگذار شد که پروتکلهای انتقال آن درحال سپری شدن است. میر اعلام نمود که بعد از انتقال موزه قرآن به سعدآباد، شأن اثر حفظ شد و الان روزانه حداقل ۳۰۰ نفر از آن بازدید می کنند؛ در صورتیکه پیش از این، گاهی تنها ۳۰ نفر در یک ماه یا حتی یک سال از آن بازدید می کردند. میر آگاهی داد که موزه آب که جای موزه قرآن فعلی در سعدآباد بود، به علت عدم امکان توسعه، جمع آوری شده و به مجموعه پردیسان منتقل شده است.
بطور خلاصه از ۱۵۰ هزار قلم، حدود ۱۰ هزار یا ۸ هزار قلم در سامانه جام ثبت شده بود، آن هم نه به طور کامل؛ به جهت اینکه مراحل ثبت پنج گام دارد و اغلب در گام اول یعنی مرحله ویرایش متوقف مانده بودند. وی گزارش داد: در دفترچه عملکرد، مرمت ۲۰۰ اثر ثبت شده ولی در حقیقت ۲ هزار اثر نیازمند مرمت است. در جریان ساماندهی این مجموعه، اسناد در ارتباط با حدود ۷۰ هزار برگ شناسایی شده و با اضافه شدن آنها به ۱۵۰ هزار شیء پیشین، مجموع اموال به ۲۲۰ هزار شیء رسیده است.