پرش به محتوای اصلی
جمعه ۲۹ آبان ۱۴۰۵ سایتی برای معرفی تورهای مسافرتی و گردشگری
تور مسافرتی

حفظ درختان کهن اصفهان دغدغه اصلی مسؤلان شهری شد از دستور فوری برای نجات چنارهای عباس آباد تا ممنوعیت کامل قطع درختان!

حفظ درختان کهن اصفهان دغدغه اصلی مسؤلان شهری شد از دستور فوری برای نجات چنارهای عباس آباد تا ممنوعیت کامل قطع درختان!

فاطمه کازرونی: چنارهای کهنسال اصفهان فقط بخشی از پوشش گیاهی شهر نیستند؛ آنها میراثی طبیعی و تاریخی بی بدیلی هستنند که جایگزینی شان به دهه ها و حتی قرن ها زمان نیاز دارد.
در پی انتشار دو سلسه گفت و گو با دکتر نیکبخت پژوهشگر و عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی اصفهان درباره ی وضعیت نگران کننده چنارهای خیابان عباس آباد با عنوانهای: نگرانی درباره ی زوال «چنارهای اصفهان»؛ از آفَت خطرناک «عباس آباد» تا ضعف مدیریت فضای سبز و ادعای «کمبود آب» و «چنار» بهترین درخت برای اقلیم «نصف جهان»؛ کمبود آب و بودجه بهانه مناسبی برای نابودی درختان نیست! بنظر می رسد حالا مشاهده نشانه های آفت و ضعف در تعدادی درختان، به یکی از دغدغه های مدیریت جدید سازمان پارک ها و فضای سبز شهرداری اصفهان تبدیل گشته است.
مدیرعامل این سازمان که بتازگی به این سمت منصوب شده می گوید بعد از مواجه شدن با موضوع چنارهای عباس آباد، بازدید میدانی از این خیابان در سمت شرقی تا غربی انجام شده و از خیابان بهشتی تا چهارباغ عباسی انجام شده، دستورهایی برای شست وشو، تغذیه و تنظیم آبیاری درختان صادر کرده و جهت بررسی تخصصی وضعیت آنها نیز با دکتر نیکبخت، پژوهشگر حوزه چنار، وارد گفتگو شده است.
او همین طور از تشکیل کمیته فنی، ممنوعیت قطع درختان بدون تصویب کمیسیون ماده ۷ و برنامه استفاده از تصاویر ماهواره ای و هوش مصنوعی برای نظارت بر وضعیت درختان شهر خبر می دهد.
در گفت و گوی پیش رو، دکتر پیام جوادیان مدیر جدید جدید سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری اصفهان که دکترای مهندسی علوم باغبانی و فضای سبز دانشگاه علوم و تحقیقات تهران را دارد درباره ی وضعیت چنارهای عباس آباد، اقدامات فوری برای رویارویی با آفت پروانه زنبورمانند، لزوم اصلاح شیوه نگهداری درختان، مواجهه با قطع بدون مجوز و برنامه های نظارتی سازمان توضیح می دهد.
خبرآنلاین: آقای دکتر جوادیان! باتوجه به گزارش هایی که درباره ی وضعیت چنارهای اصفهان خصوصاً چنارهای خیابان عباس آباد منتشر شده،، اولین اقدام شما بعد از آغاز مسئولیت در سازمان پارک ها و فضای سبز چه بود؟
جوادیان: من بالاتر از ۲۰ سال در حوزه فضای سبز فعالیت نموده ام و در دوره های مختلف مسئولیت هایی در این زمینه داشته ام. موضوع چنارهای اصفهان نیز برای من موضوع جدیدی نیست. حفظ این درختان دغدغه شهرداری، شورای اسلامی شهر و سازمان پارک ها و فضای سبز در دوران جدید است و خصوصاً تاکید می کنم که حفاظت از درختان کهنسال و چنارهای اصفهان برای ما خط قرمز به حساب می آید چونکه این درختان در حقیقت میراث گذشتگان و امانت آیندگان هستند.
در این ارتباط به خاطره ای از سالهای گذشته اشاره می کنم که در جلسه ای با حضور کشاورزان و استاندار وقت اصفهان، بحث تأمین آب مطرح بود. در آن جلسه این مورد عنوان شد که اگر آب به کشاورزان نرسد، شاید بتوان خسارت محصول را جبران کرد اما اگر چنارهای کهنسال نصف جهان ما خشک شوند، چطور می توان آنها را جایگزین کرد؟!
پرسپکتیو زیبای درختان عباس آباد
این نگاه برای من خیلی مهم است؛ درختان کهنسال میراث گذشتگان و امانت آیندگان هستند و باید از آنها حفاظت نماییم، در این راستا احیای زاینده رود بازهم مهم ترین مساله و دغدغه برای حفظ این شهر و این زیست بوم کهن تاریخی است، موضوعی که خصوصاً در سطح ملی باید یک دغدغه رسانه ای و مورد توجه ویژه مسؤلان بالادستی باشد.
خبرآنلاین: بعد از انتشار گزارشهایی درباره ی چنارهای عباس آباد، گویی موضوع را بصورت میدانی بررسی کردید، برداشت شما از وضعیت درختان این منطقه چیست؟
بله، حدود ۱۰ روز بعد از آغاز مسئولیتم در سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری شهرداری اصفهان، موضوع حساسیت و وضعیت چنارهای خیابان عباس آباد از طرف همکاران به من منتقل شد.، بدین سبب شخصاً از آغاز خیابان عباس آباد، محدوده خیابان شهید بهشتی، تا چهارباغ عباسی را بشکل پیاده بازدید کردم و وضعیت درختان را از نزدیک دیدم که این بازدید حدود یک ساعت زمان برد!
در این بررسی، وضعیت ظاهری درختان و شرایط نگهداری آنها را ارزیابی کردم. البته اطلاعات اولیه ای درباره ی شیوه آبیاری و وضعیت نگهداری درختان وجود داشت، اما تاکید کردم که برای رسیدن به تشخیص دقیق، باید موضوع با نظر متخصصان بررسی شود و نمی توان صرفا بر مبنای مشاهده ظاهری تصمیم گرفت.
پس از این بازدید، با دکتر نیکبخت عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی اصفهان نیز تماس گرفتم، ایشان درباره چنارهای عباس آباد و همین طور چنارهای محدوده خیابان مشتاق مطالعات فراوانی داشته اند. قرار شد جلسه ای با حضور ایشان و بعضی از متخصصان برگزار نماییم تا موضوع در چارچوب یک کمیته فنی بررسی شود و بتوانیم به راهکارهای علمی و اجرائی برسیم.
هدف ما این است که وضعیت درختان بصورت دقیق واکاوی شود؛ یعنی مشخص شود چه عواملی سبب ضعف آنها شده، سهم آبیاری و تغذیه چیست و آفت مشاهده شده چه میزان در وضعیت درختان تأثیر دارد چونکه قصد نداریم بدون بررسی علمی، یک عامل را علت قطعی بدانیم.
خبرآنلاین: در این بازدید، چه نشانه هایی در این درختان مشاهده کردید؟ آیا ضعف تغذیه ای در آنها وجود دارد؟
در بررسی ظاهری، نشانه هایی از ضعف تغذیه ای در تعدادی درختان مشاهده می شد؛ همچون احتمال کمبود عناصری مانند آهن، منیزیم و کلسیم. البته این تشخیص اولیه است و باید با بررسی تخصصی و نظر کارشناسان تأیید شود.
ببینید؛ در حقیقیت درختی که از نظر تغذیه و شرایط محیطی ضعیف شده باشد، مانند بدن انسانی که توان جسمی خودرا از دست داده، بیشتر در معرض بیماری و آفت قرار می گیرد. این ضعف ممکنست ناشی از کمبود آب، کمبود عناصر غذایی یا مجموعه ای از تنش های محیطی باشد.
در تجربه ای که پیشتر درباره ی برخی درختان کاج داشتیم، درختان در نگاه نخست آفت زده به نظر می رسیدند اما بررسی ها نشان داد تنش و کم آبی اهمیت بالای ی در ضعف آنها داشته است. بدین سبب باید میان علت اصلی ضعف درخت و آفتی که بدنبال آن به درخت حمله می کند، تفاوت قائل شویم.
خبرآنلاین: آیا این بازدید منتج به دستورالعملهایی برای رسیدگی فوری و سریع اولیه به مشکل چنارهای منطقه عباس آباد شده است؟
بله، ما به جهت اینکه رسیدگی به درختان تا زمان بررسی نهائی متوقف نماند، دستورهایی برای انجام اقدامات اولیه صادر کردیم. این اقدامات شامل شست وشوی درختان تا حد امکان، تغذیه آنها، منظم تر کردن برنامه آبیاری و بررسی و رویارویی با آفت مشاهده شده است.
همچنین دستورالعملی برای بهبود وضعیت کیفی خیابان عباس آباد به شهرداری منطقه یک ابلاغ گردیده است تا اقدامات لازم در این محدوده پیگیری شود. این اقدامات باید با نظارت کارشناسی انجام شوند و در ادامه، بر مبنای نتیجه بررسی های تخصصی، برنامه کامل تری برای محافظت از درختان تدوین خواهیم کرد.
خبرآنلاین: باتوجه به تجربه و تخصص شما در حوزه فضای سبز شهری، آفتی که در چنارهای عباس آباد مشاهده شده تا چه اندازه خطرناک است؟
در تصاویر و بررسی های اولیه، آفتی مشاهده شد که شما نیز در گفت و گو با دکتر نیکبخت به آن اشاره کرده اید و بنظر می رسد از نوع پروانه زنبورمانند باشد. این آفت خطرناک است و باید جدی گرفته شود. نمونه هایی از آفات چوب خوار و پوست خوار نیز در گذشته در شهر اصفهان و دیگر مناطق مشاهده شده اند که در صورت بی توجهی می توانند به درختان صدمه جدی وارد کنند.
در حال حاضر، تا زمان بررسی تخصصی، باید از شیوه های اولیه و متداول رویارویی با آفت استفاده کرد؛ همچون بررسی محل فعالیت آفت و اقداماتی مانند ورود به لانه و طعمه گذاری، در صورت تأیید کارشناسان.
البته این اقدامات را نباید درمان قطعی تلقی کرد؛ راه حل نهائی باید بعد از بررسی نوع آفت، میزان آلودگی و روش مؤثر کنترل آن تعیین شود.
خبرآنلاین: شست وشوی درختان علاوه بر پاکیزگی ظاهری چه نقشی در بازیابی سلامت چنارها دارد؟
شست وشوی درختان همان گونه که بیان شد، فقط جنبه ظاهری ندارد، در واقع گردوغبار، آلودگی هوا و ذرات ناشی از عبور خودرو ها روی برگ ها می نشینند و می توانند روزنه های برگ را مسدود کنند؛ درنتیجه، پروسه فتوسنتز و عملکرد طبیعی برگ ها مبتلا به اختلال می شود.
برگ چنار به سبب خاصیت های سطحی و پرزدار خود می تواند گردوغبار زیادی را جذب نماید. بدین سبب شست وشوی مناسب درختان با آب و در صورت نیاز استفاده از محلول های مجاز و کارشناسی شده، می تواند به پاک سازی برگ ها کمک کند؛ در تعدادی شهرها نیز تجربه شست وشوی دوره ای درختان وجود دارد.
البته زمان، تعداد دفعات و شیوه شست وشو باید متناسب با شرایط اقلیمی و وضعیت درختان تعیین شود. هدف، کمک به سلامت درخت است و هر اقدامی باید با نظر متخصصان صورت گیرد.
خبرآنلاین: در کنار آفت و تغذیه، آیا عوامل محیطی مانند گردوغبار، آلودگی هوا و افزایش شدت تابش خورشید نیز در وضعیت چنارها مؤثرند؟
بله. نمی توان وضعیت درختان را به یک عامل محدود کرد. آلودگی هوا، گردوغبار، تغییرات اقلیمی، شدت تابش فرابنفش و شرایط آبیاری در کنار یکدیگر بر سلامت درخت اثر می گذارند و این عوامل می توانند اثر یکدیگر را تشدید کنند.
در تابستان، شدت تابش و دمای بالا فشار بیشتری به درخت وارد می کند؛ اگر درخت از نظر آب و عناصر غذایی نیز در شرایط مناسبی نباشد، آسیب پذیری آن بیشتر می شود، بدین سبب برنامه نگهداری باید مجموعه این عوامل را درنظر بگیرد.
خبرآنلاین: در برخی نقاط شهر، خصوصاً در کناره مادیهای اصفهان، پیچک ها به دور تنه درختان پیچیده اند آیا این عامل را میتوان یکی از عوامل موثر در خشک شدن درختان به حساب آورد؛ اقدامی برای حل این مشکل درحال انجام است؟
این مطلب صحیح است، در حقیقت پیچک یا عشقه با ریشه های چسبنده و نفوذکننده خود به تنه درخت متصل می شوند و ممکنست به بافت زنده و قسمتهایی از درخت صدمه وارد کنند. در بعضی محدوده ها، همچون اطراف مادی ها، اقداماتی برای حذف بخشی از این پیچک ها انجام شده است اما بازهم در محدوده هایی مانند مادی نیاصرم، فرشادی و بزرگمهر و دیگر نقاط شاهد وجود آنها هستیم.
این موضوع باید بررسی و پیگیری شود؛ البته حذف پیچک ها نیز باید اصولی و باتوجه به وضعیت درخت صورت گیرد تا خود عملیات پاک سازی به تنه صدمه نزند.
خبرآنلاین: یکی از نگرانی های شهروندان، قطع درختان به بهانه های مختلف، همچون خشکیدگی یا اجرای پروژه های عمرانی است. سیاست مدیریت جدید در این مورد چیست؟
تأکید می کنم که حفظ درختان خط قرمز ماست. حدود ۲۰ روز پیش دستورالعملی به مناطق ابلاغ کردیم که بر مبنای آن، قطع درختان ممنوع می باشد، مگر در مواردی که موضوع در کمیسیون ماده ۷ بررسی و مجوز قانونی صادر شود.
هیچ منطقه یا پیمانکاری نباید شخصاً درباره ی قطع درخت تصمیم بگیرد. موضوع باید در چهارچوب ضوابط و از مسیر کمیسیون ماده ۷ بررسی شود. در این کمیسیون نمایندگان و مسؤلان مرتبط حضور دارند و موضوع باید با بررسی کارشناسی و طی مراحل قانونی تعیین تکلیف شود.
اگر درختی بدون مجوز قطع شود، موضوع را از مسیرهای نظارتی و انضباطی پیگیری خواهیم کرد و مسئول مربوط باید پاسخ گو باشد.
خبرآنلاین: در صورت قطع بدون مجوز درخت، صرفا با جریمه مالی برخورد می کنید یا جبران خسارت بشکل دیگری نیز انجام می شود؟
نگاه ما این است که خسارت واردشده به فضای سبز باید تا حد امکان با کاشت درخت جبران شود، نه این که صرفا مبلغی بعنوان جریمه پرداخت گردد. اگر پیمانکار یا فردی مسئول خسارت باشد، باید درخت مناسب را تهیه نماید و در محل تعیین شده از طرف سازمان بکارد و مستندات و تصاویر اجرای کار را عرضه نماید.
خیابان آذر تقاطع عباس آباد، قطع چنار مزاحم!
از نظر ما، این شیوه می تواند اثر بازدارندگی بیشتری داشته باشد؛ چونکه در نهایت باید درخت از دست رفته با اقدام عملی جبران شود. البته نوع، اندازه و تعداد درختان جایگزین باید بر مبنای ضوابط و نظر کارشناسی تعیین شود.
خبرآنلاین: نظارت بر عملکرد پیمانکاران فضای سبز چه طور انجام می شود؟
شهروندان می توانند موارد قطع درخت یا تخلف در حوزه فضای سبز را بوسیله سیستم ۱۳۷ گزارش کنند. از این سیستم خواسته ایم گزارشهای در رابطه با این مورد به سازمان نیز منتقل شود تا امکان پیگیری مستقیم وجود داشته باشد.
در کنار گزارشهای مردمی، عملکرد پیمانکاران نیز باید بصورت مستمر بررسی شود. پیمانکاری که مسئول نگهداری فضای سبز است، در مقابل وضعیت درختان محدوده تحت مسئولیت خود پاسخ گوست و نمی تواند از مسئولیت نگهداری شانه خالی کند.
خبرآنلاین: گویی طرحی جهت استفاده از تصاویر ماهواره ای و هوش مصنوعی برای نظارت بر درختان شهر تدوین شده است؟
ما درحال پیگیری طرحی برای پایش هوشمند فضای سبز شهر هستیم. در این طرح مقرر است از تصاویر ماهواره ای با قدرت تفکیک مناسب استفاده گردد و تصاویر در ارتباط با محدوده های مختلف شهر در بازه های زمانی مشخص ثبت شوند.
سپس تصاویر با کمک هوش مصنوعی با یکدیگر مقایسه می شوند تا تغییرات پوشش گیاهی و مواردی مانند حذف یا قطع درختان شناسایی شود. بعد از مشخص شدن موقعیت مکانی، کارشناسان به محل رجوع می کنند و موضوع را از نزدیک بررسی خواهند کرد.
این روش می تواند به شناسایی مواردی کمک نماید که ممکنست در بازدیدهای معمول یا در ساعات شب اتفاق بیفتند و از دید ناظران دور بمانند. هدف ما افزایش دقت نظارت و پیشگیری از تخلف در حوزه نگهداری و محافظت از درختان است.
خبرآنلاین: بالاخره، درباره ی چنارهای اصفهان چه نگاهی دارید؟ و آیا بازهم این گونه زیبا را برای فضای سبز شهر نصف جهان مناسب می دانید؟
دکتر جوادیان: چنار بازهم یکی از گونه های باارزش و مناسب برای اصفهان است؛ البته باید شرایط هر محدوده، وضعیت آب و میکروکلیمای آنرا درنظر گرفت. ممکنست در تعدادی نقاط، گونه های مقاوم تری برای شرایط خاص انتخاب شوند، اما این به معنای کنار گذاشتن چنار نیست.
همنشینی زیبای مادی و چنار
من معتقد هستم که نباید به سادگی از چنارهای اصفهان چشم پوشی کنیم. درختان موجود، خصوصاً درختان کهنسال، باید حفظ شوند و برای تقویت و نگهداری آنها برنامه داشته باشیم. درختان خشک شده نیز باید از نظر وجود پاجوش و شاخه های زنده بررسی شوند؛ در مواردی میتوان با حفظ بخش های زنده، امکان احیای درخت را فراهم نمود.
در گذشته اصفهان به گونه های درختان خاص خود به ویژه نارون و چنار و سرو در نقاط مختلف شهره بوده اما حالا بخش زیادی از نارونها از میان رفتند و این جای تاسف دارد، ما نباید اجازه دهیم که چنارهای کهن اصفهان نیز به چنین سرنوشتی گرفتار شوند.
48
به طور خلاصه، شست وشوی درختان همان گونه که بیان شد، فقط جنبه ظاهری ندارد، در واقع گردوغبار، آلودگی هوا و ذرات ناشی از عبور خودروها روی برگ ها می نشینند و می توانند روزنه های برگ را مسدود کنند؛ درنتیجه، فرایند فتوسنتز و عملکرد طبیعی برگ ها دچار اختلال می شود. آلودگی هوا، گردوغبار، تغییرات اقلیمی، شدت تابش فرابنفش و شرایط آبیاری در کنار یکدیگر بر سلامت درخت اثر می گذارند و این عوامل می توانند اثر یکدیگر را تشدید کنند. این شیوه می تواند به شناسایی مواردی کمک کند که ممکنست در بازدیدهای معمول یا در ساعات شب اتفاق بیفتند و از دید ناظران دور بمانند.

منبع:

اشتراک‌گذاری:

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های ضروری با مشخص شده‌اند.